AKCENT
AKCENT, zjawisko prozodyjne polegające na uwydatnianiu pewnej sylaby w obrębie określonego segmentu wypowiedzi. W języku pol. występuje a. dynamiczny, Inaczej przycisk, wzmacniający siłę wypowiedzenia danej sylaby. Jest on a. stałym i wyrazowym, tzn. pada na tę sylabę, która się znajduje w stałej odległości od końca wyrazu, niezależnie od tego, w jakiej formie ow wyraz występuje, np. ‘wody, wodami. Ze względu na położenie sylaby akcentowanej rozróżnia się: a. inicjalny, padający na pierwszą sylabę wyrazu, a. oksytoniczny, padający na sylabę ostatnią, a. paroksytoniczny - na sylabę przedostatnią, i a. p r o -paroksytoniczny, inaczej a. daktyliczny - na trzecią od końca. W polszczyżnle regułą jest a. paroksytoniczny, a. oksytoniczny występuje w wyrazach jednosylabowych, a. proparoksytoniczny - gł. w pewnych wyrazach pochodzenia obcego, np. se’miotyka, ‘techniko. Podstawowa funkcja a. polega na członowaniu wypowiedzi, tzn. na wewn. zespalaniu jedno- lub ki lku wy razowych segmentów sy lubieżnych w z e -stroje akcentowe oraz na ich odgraniczaniu od ln., analogicznych segmentów. Spoistość zestroju akcentowego zapewnia prozodyjna zależność sylab nieakcontowanych od sylaby akcentowanej, na którą pada a. g I o w n y, stanowiący ośrodek krystalizacyjny każdego zestroju. W obrębie zestroju dłuższego niż trzysylabowy pojawiać się może poza jednym a. głównym podrzędny wobec niego a. poboczny, umiejscowiony zwykle na pierwszej sylabie zestroju, jeśli nie poprzedza jej sylaba akcentowana. A. główny jest więc w polszczyżnie wyrazowy i paroksytoniczny, zaś a. poboczny - zestrojowy i Inicjalny. A. główne w obrębie jednego zdania nie muszą być jednakowo silne, a. wyróżniający pewien wyraz spośród in. wyrazów w zdaniu nosi nazwę a. zdaniowego. Pełni on funkcje semantyczne i występuje jako a. logiczny łub a. emocjonalny (emfatyczny). Opozycje sylab akcentowanych i nieakcentowanych oraz porządek układu akcentów odgrywają ważną rolę w rytmicznej budowie polskiego