AKADEMIA LUBRAŃSKIEGO, Academla Posnanlensis, Collegium Posnaniensls, diecezjalne gimnazjum akad. w Poznaniu, istniejące 1519-1780, luźno związane z Akad. Krak., która zapewniała mu kadrą profesorską. Ufundowane 1518-19 przez humanistą-mecenasa bpa pozn. J. Lubrańskiego, otwarte na mocy aktu Zygmunta 1 z 19 VII 1519. Szkołą kierował rektor, odpowiedzialny przed kapitułą. W okresie 1519-35 najwybitniejsza szkoła humanist w Polsce. W1530-35 patronował jej bp J. Latalski, Profesorami byli m. in. T. Bederman, Jan ze Stobnicy, Grzegorz z Szamotuł, W. Wróbel oraz lipski humanista K. Hegendorfer, zai uczniami K. Janicki i J. Strusiek. AL podupadła za episkopatu B. Read the rest of this entry »
ADYNATA. Impossibilia, niedorzeczności, brednie, łgarstwa; termin stosowany do opowiadań komicznych: —* anegdot i — facecji, zw. niekiedy w dawnej Polsce koszałkami-opał kami (ros. niebylice). Opowiadania te posługiwały się dowcipem absurdalnym, powstającym z zestawienia wydarzeń i sytuacji wykluczających się nawzajem, odwrócenia ich naturalnego porządku, w warstwie stylisL objawiającym się stosowaniem określeń wewnętrznie sprzecznych (np. biały węglarz, blaszane kamienie). W literaturze pol. XVI-XVII Read the rest of this entry »
AGAJ-HAN. Powieść historyczna, powieść Z. Krasińskiego, ukończ, w styczniu 1832 w Genewie, wyd. pod kryptonimem AK. 1833 (z datą 1834) we Wrocławiu, wznów. 1838 tamże, ze zmień, mottem i dodaną dedykacją „Marii”, tj. J. Bobrowej. Fabułę, czerpiąc obficie z Dziejów panowanie Zygmunta ID J U. Niemcewicza, osnuł Krasiński wokół malowniczych i zawiłych perypetii życiowych Maryny Mniszchówny, ambitnej córy magnackiego rodu, żony kolejno obu Dymitrów Samozwańców, która po śmierci drugiego Read the rest of this entry »
„AD LEONESI“. nowela C. Norwida. powsL 1881-83 (wg J,W. Gomulickieyo pocz 1883), prwdr. w „Chimerze” 1901 (pierwszy utwór Norwida ogł przez Z. Przesmyckiego), tekst popr. w t. E Pism zebranych, Warszaw a-Kraków 1912. Podejmuje -często przez Norwida rozważany - problem sytuacji artysty i sztuki w kapitalist. społeczeństwie. Gł. myśli - o bezideowoś-a i sprzeda jności sztuki 2 pol XIX w. - podporządkowana jest fabula, parabolicznie unaoczniająca mechanizm uzależnienia sztuki od władzy pieniądza. Bohaterem jest Read the rest of this entry »